Page 78 - Demo

Sh%u00ebn Pet%u00ebrburg, 1859 4e zot%u00ebronte Suedia. N%u00eb aleanc%u00eb me Polonin%u00eb dhe Danimark%u00ebn, Pjetri filloi Luft%u00ebn e Madhe t%u00eb Veriut (1700-1721) kund%u00ebr Suedis%u00eb. Fitorja e k%u00ebsaj lufte i dha Rusis%u00eb territoret p%u00ebrgjat%u00eb Baltikut.Reformat qeveris%u00ebse t%u00eb Pjetrit, sikurse ato t%u00eb ushtris%u00eb dhe flot%u00ebs, t%u00eb bazuara n%u00eb idet%u00eb per%u00ebndimore, iu p%u00ebrshtat%u00ebn situat%u00ebs ruse. Pjetri z%u00ebvend%u00ebsoi k%u00ebshillin e vjet%u00ebr t%u00eb bojar%u00ebve me zyrtar%u00eb t%u00eb em%u00ebruar. N%u00eb vitin 1711, ai krijoi Senatin p%u00ebr t%u00eb mbik%u00ebqyrur mekanizmin administrativ t%u00eb shtetit. Ai e ndau Rusin%u00eb n%u00eb krahina t%u00eb ve%u00e7anta dhe nd%u00ebrtoi nj%u00eb burokraci m%u00eb efikase p%u00ebr t%u2019i qeverisur ato. Me mb%u00ebshtetjen financiare t%u00eb shtetit, filluan t%u00eb zhvillohen industri t%u00eb reja. Madje edhe Kisha Ortodokse Ruse (nj%u00eb deg%u00eb e Kish%u00ebs Ortodokse Lindore) u vendos n%u00ebn kontrollin shtet%u00ebror. N%u00eb vitin 1721, Pjetri shfuqizoi patriarkun e Kish%u00ebs dhe, n%u00eb vend t%u00eb tij, krijoi nj%u00eb organ t%u00eb quajtur Sinodi i Shenjt%u00eb.Admirimi i Pjetrit p%u00ebr Per%u00ebndimin shkoi p%u00ebrtej ideve t%u00eb tij ushtarake dhe politike. Ai vendosi q%u00eb fisnik%u00ebt rus%u00eb duhet t%u00eb visheshin si per%u00ebndimor%u00ebt, themeloi shkolla p%u00ebr f%u00ebmij%u00ebt e fisnik%u00ebris%u00eb, modernizoi kalendarin rus, thjeshtoi alfabetin dhe integroi rolin e gruas n%u00eb jet%u00ebn shoq%u00ebrore.Si simbol t%u00eb kthes%u00ebs s%u00eb Rusis%u00eb drejt Per%u00ebndimit, n%u00eb vitin 1703, Pjetri vendosi si kryeqytet t%u00eb ri Sh%u00ebn Pet%u00ebrburgun, pran%u00eb bregut baltik. Kryeqyteti i ri ishte larg nga ai i vjetri, Moska. P%u00ebrpjekjet e Pjetrit p%u00ebr t%u00eb modernizuar Rusin%u00eb, krijuan nj%u00eb ndarje t%u00eb thell%u00eb kulturore dhe shoq%u00ebrore mes fisnik%u00ebris%u00eb q%u00eb jetonte n%u00eb stilin per%u00ebndimor dhe pjes%u00ebs tjet%u00ebr t%u00eb popullit, q%u00eb ndiqte m%u00ebnyr%u00ebn tradicionale t%u00eb jetes%u00ebs. Gjithsesi, ai mbetet monarku q%u00eb u p%u00ebrpoq ta drejtonte vendin me shembullin e monark%u00ebve per%u00ebndimor%u00eb, q%u00eb udh%u00ebhiqnin me dituri, si %u201cbaballar%u00eb t%u00eb mir%u00eb%u201d, popujt e tyre drejt p%u00ebrparimit dhe s%u00eb ardhmes (monarku iluminist).Propozimet e Katerin%u00ebs II p%u00ebr Kodin e ri LigjorN%u00eb vitin 1767, Katerina mblodhi nj%u00eb komision legjislativ p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrgatitur Kodin e ri Ligjor p%u00ebr Rusin%u00eb. Ajo u dha delegat%u00ebve udh%u00ebzime t%u00eb holl%u00ebsishme p%u00ebr parimet nga t%u00eb cilat duhej t%u00eb udh%u00ebhiqeshin, t%u00eb ndikuara nga idet%u00eb liberale t%u00eb filozof%u00ebve. N%u00eb t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb, komisioni nuk ndoqi asnj%u00eb nga k%u00ebto propozime. Ja disa shembuj:13. [...] Njer%u00ebzve nuk duhet t'u hiqet liria e tyre natyrore, por duhet t%u00eb korrigjohen veprimet e tyre, n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb q%u00eb t%u00eb p%u00ebrmbushet e mira m%u00eb supreme.33. Ligjet duhet t%u00eb nd%u00ebrtohen n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb till%u00eb, q%u00eb t%u00eb garantojn%u00eb sa t%u00eb jet%u00eb e mundur sigurin%u00eb e %u00e7do qytetari.34. Barazia e qytetar%u00ebve q%u00ebndron n%u00eb faktin se ata duhet t%u00eb jen%u00eb t%u00eb gjith%u00eb subjekte t%u00eb t%u00eb nj%u00ebjtave ligje.38. [...] Liria %u00ebsht%u00eb e drejta p%u00ebr t%u00eb b%u00ebr%u00eb %u00e7far%u00ebdo q%u00eb t%u00eb lejon ligji. N%u00eb qoft%u00eb se ndonj%u00eb qytetar mund t%u00eb b%u00ebj%u00eb at%u00eb %u00e7ka ligji e ndalon, n%u00eb k%u00ebt%u00eb rast nuk do t%u00eb ket%u00eb m%u00eb liri [...]123. P%u00ebrdorimi i tortur%u00ebs %u00ebsht%u00eb n%u00eb kund%u00ebrshtim me t%u00eb gjitha urdh%u00ebrimet e natyr%u00ebs dhe arsyes. [...]Lexim76